Rutok
Rutok
Prehistoryczne rysunki naskalne
Prehistoryczne petroglify z Rimo Thang, Luri Langkar i Karke Sangri odkrył w 1985 r. Lhaski Instytut Reliktów Kultury. Wszystkie one są położone w dystrykcie Rutok Ksjan, na północ (127 km) od Szikuanhe, stolicy zachodniego Tybetu. Na północy rozciągają się Góry Kunlun i Ksinjang a na zachodzie Kaszmir. Większość tego górzystego terytorium, poprzecinanego wieloma rzekami i jeziorami jest położona powyżej 4600 m. Wszystkie petroglify w tych trzech miejscach usytuowane są na ścianach dolin. Trawiaste otoczenie, płaskie, otwarte doliny były idealnym miejscem dla wypasu zwierząt. Większość rysunków jest około 3 m. ponad ziemią, jedynie te z Rimo Thang są wyżej, nawet do 7-8 m. Przedstawiają ludzi, owce, jaki, wilki, psy, wielbłądy, ryby, słońce, księżyc, swastyki lewo i prawoskrętne. Rysunki powstały przed VII w. n.e. Hipotezę tę potwierdzają dwa fakty. Pierwszy, że zostały zrobione tępymi, kamiennymi narzędziami a zgodnie ze źródłami naukowymi narzędzia metalowe były dostępne na tych terenach dopiero po VII w. n.e. Poza tym nie ma tam żadnych buddyjskich wyobrażeń, motywów ani inskrypcji w języku tybetańskim. Dopiero od okresu Jarlung (VII - IX w. n.e.) na ścianach skalnych zaczęto przedstawiać buddyjskie wyobrażenia i inskrypcje. Wcześniej były to zwierzęta, postacie ludzkie i symbole bon, które potem porzucono na rzecz buddyjskich.
Wczesna literatura chińska wspomina Tajping i Dajang Tong, umiejscowione w zachodnim Tybecie. Dajang Tong dziś powszechnie jest uznawany za Siang Siung, starożytne królestwo podbite przez królów Jarlung. Jest wielce prawdopodobne, że autorzy rysunków z Rutok byli nomadami z Tajping i Dajang Tong. Rysunki te są charakterystyczne dla przedbuddyjskiej religii bon. W tej szkole jest silnie obecny element kultu natury. Góry, jeziora obdarzane były nadnaturalnymi jakościami. Wiele rysunków przedstawia jaki, kozy, osły i mogą one odzwierciedlać ofiary złożone przez wyznawców bon bóstwom żyjącym w skałach i górach. Przykładowo kamienny panel z Rimo Thang przedstawia aż 100 głów kozłów. Ten sam panel przedstawia również długą rybę zakręconą w okrąg wewnątrz którego jest 10 małych ryb. Obok widać 4 tańczące postacie w maskach. Ta scena być może przedstawia obrzędy ku czci jakiegoś chtonicznego bóstwa (lu) a motywem uwiecznienia tego wydarzenia była jego moc ochronna. 10 wyrytych w skale waz obok może symbolizować ofiary czang.
W Rutok w kilku miejscach można zauważyć swastyki. Dwa z nich przedstawiają odwróconą swastykę i pochodzą z późniejszego okresu. Inne, prawoskrętne zrobiono w tzw. wczesnym okresie.